فارسى زبان به نام على اكبر ، مدّتى پس از تنظيم اين گزارش ، كتابى دربارهء چين تأليف كرده بود كه پنداشتند دستكارى اين قسمت از كتاب عبد الرزّاق است در صورتى كه اثرى كاملا مستقل بود . كتاب مذكور در محيطى پديد آمد كه با محيط عبد الرزّاق كاملا تفاوت داشت و وابسته به قلمرو دولت عثمانى بود كه از آن هنگام در سرنوشت شرق نزديك نقشى معتبر داشت . على اكبر ، مؤلّف كتاب ، 58 شخصيّتى گمنام بود و مىخواست كتاب خود را كه در حدود سال 1516 تأليف آن را به سر برده بود به سلطان سليم پيشكش كند ، ولى پس از وفات وى به سلطان سليمان قانونى ( كه به سال 1520 / 926 ه . به سلطنت رسيد ) 59 پيشكش كرد . على اكبر كتاب خود را بر اساس مشاهدات شخصى تنظيم كرده ، زيرا در حدود سال 1506 مدّت نسبتا درازى در چين اقامت داشته بود . 60 كتاب را به زبان فارسى نوشت و اگر به ياد داشته باشيم كه اين زبان در دولت عثمانى ابزار فرهنگى والايى بود و به نزد سلاطين آل عثمان حرمت خاصّى داشت تعجّب نخواهيم كرد . ولى كتاب يك ترجمه تركى نيز دارد 61 كه به دوران سلطان مراد مربوط مىشود و ظاهرا به سال 1582 / 990 ه . صورت گرفته است . جالب آنكه محافل علمى تا ساليان اخير به وسيله ترجمهء تركى ، نه اصل فارسى ، با كتاب آشنايى داشتند . حاجى خليفه كتاب على اكبر را در فرهنگ كتابشناسى خود زير عنوان قانون نامه چين و خطا آورده 62 و چنان كه خواهيم ديد اين عنوان موضوع كتاب را نمىرساند . شايد حاجى خليفه كه نام على قوشچى را نيز جزو ملاحظات خود آورده به رواج اين پندار كه على قوشچى در تأليف كتاب اثرى داشته و از مشاهدات خود اطّلاعاتى به مؤلّف داده كمك كرده است . 63 قضيّه از لحاظ زمانى محال است ولى به هر حال از اين نظر كه خاطرات بعضى از اهل علم را از روابط فرهنگى آن روزگار منعكس مىكند جالب است . سابقا گفتيم كه على قوشچى ( متوفّى به سال 1474 / 879 ه . ) 64 جزو بزرگترين دستياران الغ بيگ در رصد خانهء سمرقند بود و پس از وفات وى بالأخره به قلمرو دولت عثمانى پيوست و در فعاليّت علمى در زمينهء رياضيّات و نجوم نقش مؤثّر داست . از سفر وى به چين كه بعضى آن را با قانون نامه ارتباط داده‌اند چيزى نمىدانيم ، ولى توجّه وى به آن مناطق جاى گفت و گو نيست و شايد مؤلّف تاريخ ختاى ، كه حاجى خليفه از آن ياد مىكند ، همو باشد . 65 به گفتهء بابينگر ، نسخهء خطّى اين كتاب در استانبول هست 66 . ظاهرا قوشچى علاقه به چين را به سرزمين دولت عثمانى كه آغاز سفر على اكبر ، جهانگرد ناشناس ، از آنجا بود همراه برد . على اكبر ، نام قلندر ، يعنى درويش دوره گرد ، به خود مىدهد . از وضع سفر او چيزى نمىدانيم . چنان كه خواهيم ديد ادخال نام على قوشچى در قضيّهء اين سفر به احتمال قوى از سوء فهم كلمات مؤلّف در مقدّمه كتاب ناشى شده است . در سالهاى اخير ياكوب بر اين نظر رفته كه على اكبر را سلطان سليم كه به اوضاع سياسى شرق آسيا